شود . البتّه شكّى نيست كه على عليه السلام ، ولىّ خداست و او امير المؤمنينِ راستين است و محمّد و خاندان او كه درود خداوندى بر آنان باد بهترين انسان‌هايند ؛ امّا هيچ يك از اينها در اصل ، جزء اذان نيست . من اين رواياتِ ساختگى را بدان سبب ذكر كردم تا به وسيله اين افزوده‌هاى ساختگى ، افراد متّهم به تفويض كه خودشان را در شمار ما جا زده‌اند شناخته شوند . « 1 » همچنين شيخ الطائفه محمّد بن حسن طوسى ( م 460 ق ) در النهاية مىگويد : و امّا جمله‌هاى " أشهد أنّ عليّا ولىّ اللّه " و " آل محمّد خير البريّة " كه در اخبار شاذ روايت شده‌اند در اذان به آنها عمل نمىشود ، و هر كس به آنها عمل كند ( آنها را در اذان بگويد ) ، خطاكار است . « 2 » او در كتاب المبسوط مىگويد : جمله‌هاى : " أشهد أنّ عليّا أمير المؤمنين " ، " و آلُ محمّدٍ خيرُ البَريّة " كه در روايات شاذ آمده‌اند در اذان به آنها عمل نمىشود ، و اگر انسانْ آنها را به كار ببرد ، گناه نكرده است ؛ هر چند نه موجب فضيلت اذان است و نه موجب كامل شدن بندهاى اذان مىگردد . « 3 » ساير فقهاى بزرگ شيعه نيز ، چه فقيهان پيش از شيخ طوسى و چه پس از او ( مانند : شيخ مفيد در المقنعة ، « 4 » سيّد مرتضى در الرسائل ، « 5 » حلبى در الكافى ، « 6 » سَلّار در المراسم ، « 7 » محقّق حلّى در المعتبر ، « 8 » علّامه حلّى در المنتهى « 9 » ) تا مقدّس اردبيلى

--> ( 1 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه : ج 1 ص 188 189 . ( 2 ) . النهاية : ص 69 . ( 3 ) . المبسوط : ج 1 ص 99 . ( 4 ) . المقنعة : ص 100 . ( 5 ) . رسائل الشريف المرتضى : ج 3 ص 30 . ( 6 ) . الكافى ، حلبى : ص 120 . ( 7 ) . المراسم العلويّة : ص 67 . ( 8 ) . المعتبر : ج 2 ص 124 . ( 9 ) . منتهى المطلب : ج 4 ص 377 .